اگر سمعک شما هنگام استفاده صدای سوت یا جیغ ممتد ایجاد میکند، نگران نباشید؛ این یکی از رایج‌ترین مشکلاتی است که کاربران سمعک با آن روبه‌رو می‌شوند و در بیشتر موارد به‌راحتی قابل رفع است. این صدا در اصطلاح فنی «فیدبک صوتی» (Acoustic Feedback) نام دارد و معمولاً نشانه یک مشکل مشخص و قابل‌شناسایی در دستگاه، قالب گوش یا نحوه استفاده از سمعک است.
در این مقاله با کمک تیم شنوایی‌شناسی کلینیک سمعک سایه، شایع‌ترین علت‌های سوت کشیدن سمعک و راه‌حل هر کدام را بررسی می‌کنیم.
فیدبک صوتی (سوت سمعک) دقیقاً چیست؟
سمعک از یک میکروفن، یک تقویت‌کننده و یک بلندگوی کوچک (Receiver) تشکیل شده است. وقتی صدای تقویت‌شده‌ای که از بلندگو خارج می‌شود دوباره وارد میکروفن همان سمعک شود، یک چرخه تقویت مداوم ایجاد می‌شود که به‌صورت صدای سوت یا جیغ شنیده می‌شود. این اتفاق بیشتر وقتی رخ می‌دهد که مسیر خروج صدا (بین سمعک و کانال گوش) به هر دلیلی باز باشد یا نشتی داشته باشد.
علت‌های اصلی سوت کشیدن سمعک
۱ عدم تناسب قالب گوش یا سمعک
شایع‌ترین دلیل، جفت‌نشدن دقیق قالب گوش (Ear Mold) یا نوک سمعک (Dome) با شکل کانال گوش است. با گذشت زمان، به‌خصوص در کودکان که گوششان هنوز در حال رشد است (کم‌شنوایی در کودکان) یا در بزرگسالانی که شکل کانال گوششان به مرور تغییر میکند، قالب قبلی دیگر گوش را به‌درستی نمی‌پوشاند و صدا از اطراف آن نشت میکند.
راه‌حل: نیاز به قالب‌گیری مجدد و تنظیم دقیق سمعک توسط شنواییشناس دارید.
۲ تجمع جرم گوش (سرومن)
تجمع جرم گوش می‌تواند هم داخل کانال گوش و هم روی نوک سمعک یا قالب باعث انسداد ناقص شود که نتیجه‌اش بازتاب صدا و ایجاد فیدبک است. نکته جالب این است که جرم زیاد گوش گاهی صدا را منعکس میکند و باعث سوت می‌شود، نه فقط افت شنوایی.
راه‌حل: کانال گوش باید توسط پزشک یا شنواییشناس معاینه و در صورت نیاز تمیز شود. خودتان هرگز با اشیای نوک‌تیز جرم گوش را خارج نکنید.
۳ حجم صدای (Volume) بیش از حد بالا
اگر سمعک روی حجم صدایی بالاتر از نیاز واقعی شما تنظیم شده باشد، احتمال ایجاد فیدبک بیشتر می‌شود، چون صدای تقویت‌شده قوی‌تر راحت‌تر به میکروفن برمی‌گردد.
راه‌حل: سطح تقویت باید بازبینی شود و برای تنظیم دقیق‌تر، شنوایی‌سنجی مجدد (ادیومتری) لازم است.
۴ آسیب یا پارگی لوله و قطعات سمعک
ترک‌خوردگی، شکستگی یا شل‌شدن اتصال لوله سمعک (Tubing) به قالب گوش، مسیر نشت صدا را باز میکند. این مشکل معمولاً در سمعک‌های پشت‌گوشی که چند سالی از عمرشان گذشته دیده می‌شود.
راه‌حل: دستگاه باید بررسی شود و نیاز به تعمیر سمعک دارد.
۵ جا نیفتادن درست سمعک در گوش
گاهی مشکل فنی نیست و فقط سمعک به‌درستی سر جایش قرار نگرفته است. این مورد به‌خصوص در سمعک‌های نامرئی و سمعک‌های داخل‌گوشی که کاربر هر روز خودش باید جایشان بگذارد، رایج‌تر است.
راه‌حل: آموزش نحوه صحیح جاگذاری را از شنواییشناس دوباره مرور کنید.
چه زمانی باید به کلینیک مراجعه کنید؟
اگر سوت سمعک با جاگذاری مجدد برطرف نشد، یا این اتفاق مکرر و بدون دلیل مشخص تکرار می‌شود، آن را نادیده نگیرید.
ادامه استفاده از سمعکی که مرتب فیدبک می‌دهد، هم برای خودتان و اطرافیان ناراحت‌کننده است و هم می‌تواند نشانه یک مشکل زمینه‌ای باشد، مثل تغییر افت شنوایی یا نیاز به قالب جدید. اگر هنوز سمعک نخریده‌اید و می‌خواهید بدانید کدام مدل برای شما مناسب است، راهنمای سمعک و شنوایی‌سنجی را بخوانید.
در کلینیک سمعک سایه میتوانید هم تعمیر و بررسی فنی سمعک و هم تست شنوایی را توسط شنوایی‌شناسان مجرب انجام دهید.
سؤالات متداول
آیا سوت کشیدن سمعک خطرناک است؟
خود صدای سوت بهتنهایی برای گوش خطرناک نیست، ولی نشانه یک مشکل فنی یا عدم تناسب قالب است که بهتر است بررسی شود تا هم کیفیت شنیدن شما بهتر شود و هم اطرافیانتان آزار نبینند.
چرا سمعک جدیدم بیشتر از قبلی سوت میکشد؟
معمولاً به این دلیل است که سمعک جدید هنوز بهطور کامل با شکل گوش شما تنظیم نشده است. چند جلسه تنظیم و راستیآزمایی (Fine-tuning) در کلینیک معمولاً این مشکل را برطرف میکند.
آیا میتوانم خودم مشکل سوت کشیدن سمعک را حل کنم؟
بعضی موارد ساده مثل جاگذاری نادرست را میتوانید با دوباره جا انداختن سمعک امتحان کنید. اما اگر مشکل ادامه داشت، بهجای دستکاری بیشتر، سمعک را به شنواییشناس نشان دهید تا از آسیب بیشتر جلوگیری شود.
سمعک شما هم سوت میکشد؟
همین امروز نوبت بررسی و تنظیم سمعک خود را در کلینیک سمعک سایه رزرو کنید.
رزرو نوبت آنلاین تماس با ماتوجه: مطالب این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص متخصص شنوایی‌شناسی یا پزشک نیست.